مریم حسینزاده هنزایی ، توانانیوز ـی روز ملی خلیج فارس در حالی برگزار میشود که تنشها در این آبراه استراتژیک به بالاترین سطح خود طی یک دهه اخیر رسیده است.
ایران از تلاش برای اعمال «محاصره دریایی» توسط آمریکا و متحدانش پرده برداشته و در سوی دیگر، شورای همکاری خلیج فارس برنامههای فوری برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز را نهایی کرده است.تهران – جده: همزمان با روز پاسداشت خلیج فارس (۱۰ اردیبهشت)، این آبراه حیاتی به کانون تقابل دو راهبرد متضاد تبدیل شده است: از یک سو، ایران بر حق حاکمیت و تأمین امنیت این آبراه با تکیه بر توان نظامی و حقوقی خود تأکید میکند و از سوی دیگر، کشورهای عربی جنوبی با چراغ سبز واشنگتن، طرحهای کلان برای دور زدن تنگه هرمز شامل خطوط لوله نفت و گاز و سامانههای دفاع موشکی یکپارچه را کلید زدهاند.
### تهران: «خط قرمز» محاصره دریاییمقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران در روز ملی خلیج فارس، لحنی قاطع و هشدارآمیز در پیش گرفتند. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در سخنرانی خود در بندرعباس، خلیج فارس را «بخشی جداییناپذیر از هویت ملی» خواند و هرگونه تلاش برای اعمال محاصره دریایی علیه ایران را «عبور از خط قرمز» و «محکوم به شکست» توصیف کرد.-
امحاصره دریایی:
مقامات ایرانی معتقدند آنچه در هفتههای اخیر در آبهای بینالمللی جنوب ایران رخ داده، نه یک عملیات عادی بازرسی، بلکه تلاشی برای «محاصره خاموش» است. امیرسعید ایروانی، نماینده ایران در سازمان ملل، در نامهای به شورای امنیت، ایالات متحده را به «توقیف غیرقانونی کشتیهای تجاری ایران» و اعمال نوعی محاصره دریایی متهم کرد که مصداق «اقدام تجاوزکارانه» است.-
واکنش نظامی: فرماندهان نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز در تمرینات دریایی روز گذشته در نزدیکی تنگه هرمز، با نمایش توانمندیهای جدید از جمله نسل تازهای از قایقهای تندرو و موشکهای هوشمند دریایی، به وضوح این پیام را ارسال کردند که هر گونه مسدودیت یا محدودیت جدی در تردد نفتکشها، کل منطقه را درگیر خواهد کرد .
.### جنوب خلیج فارس: اتحاد و خروج از وابستگی به تنگه هرمز
در فاصله ۲۴ ساعت مانده به روز ملی خلیج فارس، سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به میزبانی عربستان در جده گرد هم آمدند تا نقشه راه جدید امنیت انرژی خود را تصویب کنند.- تصمیم تاریخی: مهمترین خروجی نشست جده، تأکید بر تسریع در اجرای پروژه شبکه ریلی و خطوط لوله مشترک برای انتقال نفت و گاز از میادین عربستان و امارات به بنادر دریای عمان و اقیانوس هند بود.
این پروژه که «بای پس هرمز» نام گرفته، به دنبال آن است که ظرف سه سال آینده، دستکم ۳۰ درصد از صادرات نفت خلیج فارس بدون عبور از تنگه هرمز انجام شود.- سپر دفاعی مشترک: کشورهای شورای همکاری همچنین بر تکمیل سامانه یکپارچه راداری و دفاع موشکی تحت حمایت آمریکا توافق کردند. کارشناسان نظامی معتقدند این سامانه که «قبة الحدید» (گنبد آهنین عربی) نامیده میشود، عمدتاً برای مقابله با موشکها و پهپادهای ایرانی طراحی شده تا در صورت درگیری، زیرساختهای نفتی در عمق خاک عربستان و امارات را ایمن کند.### تحلیل: عصر جدید «بازدارندگی دوگانه»نکته قابل تأمل در این مقطع، تغییر معادله بازدارندگی در منطقه است. در گذشته، بازدارندگی عمدتاً بر پایه تهدید ایران به بستن تنگه هرمز استوار بود، اما اکنون به نظر میرسد وارد دوران «بازدارندگی دوگانه» شدهایم:۱. ایران توانایی مختل کردن تردد دریایی از طریق نیروهای نامنظم و مینگذاری هوشمند را حفظ کرده است.۲. جنوب خلیج فارس و آمریکا نیز با سرمایهگذاری روی مسیرهای جایگزین زمینی و دریایی (دور زدن هرمز) و تقویت سپر موشکی، در حال بیاثر کردن برگ برنده تاریخی ایران هستند.نتیجه آنکه قدرت چانهزنی تهران در مذاکرات آتی هستهای و منطقهای به شدت به این متغیر گره خورده است که آیا میتواند پیش از بهرهبرداری کامل از خطوط لوله جایگزین، به یک توافق راهبردی دست یابد یا خیر
### چشم انداز: آرامش متزلزل پیش از طوفاندر کوتاه مدت، به نظر میرسد هیچ طرفی خواستار یک درگیری تمام عیار نیست. تهران از جنگ فرسایشی پرهیز دارد و کشورهای عربی نیز نمیخواهند به مرکز ثقل جنگ تبدیل شوند. با این حال، فضای اعتماد صفر حاکم بر خلیج فارس، هر گونه حادثه تصادفی یا عمدی در پهنه آبی هرمز را به یک جرقه بزرگ تبدیل خواهد کرد.
روز خلیج فارس امسال، بیش از آنکه روز جشن و میراث باشد، یادآور روزهای پرخطر یک «بازی با حریق» در یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟