مریم حسین زاه هنزایی ، توانانیوز ـ در حالی که جهان اسلام آخرین جمعه ماه مبارک رمضان را به عنوان “روز جهانی قدس” گرامی می دارد،نقشه
ژئوپلیتیک خاورمیانه دستخوش تحولات عمیق و بی سابقهای شده است. از محاصره انسانی در نوار غزه و تشدید حملات شهرکنشینان در کرانه باختری تا تغییر رهبری در ایران که وعده “انتقام سخت” میدهد. مسئله فلسطین امروز نه تنها به عنوان یک بحران انسانی و نقض حقوق بشر، بلکه به عنوان محور اصلی تقابل نظامی و ایدئولوژیک در منطقه خودنمایی میکند. در این گزارش به تحلیل مهمترین مسائل روز بینالمللی در آستانه روز قدس میپردازیم.
۱. غزه؛ آتشبس شکننده و بازسازی ناممکنبا وجود گذشت ماهها از اعلام آتشبس در اکتبر ۲۰۲۵، نوار غزه در وضعیت “نه جنگ، نه صلح” به سر میبرد. بر اساس گزارش دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) در تاریخ ۲۲ می ۲۰۲۶، شرایط انسانی در غزه همچنان “فاجعهبار” توصیف شده است .تحلیل: آتشبس موجود بسیار شکننده است. اداره هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل گزارش داده که از زمان اعلام آتشبس تاکنون نزدیک به ۸۵۰ فلسطینی جان خود را از دست دادهاند و حدود ۶۰ درصد از اراضی غزه همچنان تحت کنترل نظامیان اسرائیلی است . هیئت “هیئت صلح” به رهبری دونالد ترامپ که قرار بود بر بازسازی نظارت کند، به گفته تحلیلگران با شکست مواجه شده است. نماینده عالی این هیئت، نیکلای ملادنوف، به شورای امنیت هشدار داده که “نسل جدیدی از کودکان در چادرها و در ناامیدی بزرگ خواهند شد” .از سوی دیگر، گزارش هیئت صلح در ۱۵ می ۲۰۲۶ نشان میدهد که حماس همچنان کنترل نظامی و اداری خود بر جمعیت ۲ میلیونی غزه را حفظ کرده و از خلع سلاح خودداری میکند. این بنبست باعث شده است که روند بازسازی ۷۰ میلیارد دلاری غزه عملاً متوقف بماند
۲. تشدید بحران در کرانه باختری و قدس شرقیهمزمان با رکود در غزه، کرانه باختری شاهد افزایش بیسابقه خشونتها و تغییر در قوانین حاکم بر اماکن مقدس است. در روزهای منتهی به روز قدس امسال، دهها شهرکنشین صهیونیست به مسجدالاقصی یورش بردند و آیینهای تلمودی (از جمله سجده) را در صحنهای آن انجام دادند .تحلیل: هشدارها در مورد “تقسیم زمانی و مکانی” مسجدالاقصی به واقعیت تبدیل شده است. وزارت امور خارجه ایران در بیانیهای این اقدامات را “نقض آشکار قوانین بینالملل” خوانده است . ورود ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی رژیم صهیونیستی، به حریم مسجدالاقصی و برافراشتن پرچمهای اسرائیل توسط سربازان زن در داخل مسجد، یک “خط قرمز” جدید در مناقشات محسوب میشود . اتحادیه عرب این اقدامات را محکوم کرده و هشدار داده است که این سیاستهای نظاممند با هدف “یهودیسازی” قدس و نابودی هویت اسلامی آن دنبال میشود . ۳. خاورمیانه پس از تغییر رهبری ایرانبزرگترین تحول استراتژیک منطقه در سال جاری، تغییر در رهبری ایران است. در پی شهادت آیتالله سید علی خامنهای در حملات اواخر فوریه، سید مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید انقلاب اسلامی انتخاب شده است. مواضع ایشان در اولین پیامهای خود، نشاندهنده تداوم سیاستهای محوری مقاومت، اما با لحنی تهاجمیتر است .تحلیل: رهبر جدید ایران سه راهبرد کلیدی را ترسیم کرده است که میتواند معادلات منطقه را تغییر دهد:1. وعده انتقام: ایشان تأکید کرده که ایران از انتقام خون شهدا (از جمله رهبر پیشین) دست نخواهد کشید و به دنبال “غارت اموال دشمن” خواهد بود .2. تهدید تنگه هرمز: بستن تنگه هرمز به عنوان “ابزاری برای تحت فشار گذاشتن دشمن” باید در دستور کار باقی بماند .3. اخراج پایگاههای آمریکا: ایشان از کشورهای همسایه خواسته است تا هرچه سریعتر پایگاههای نظامی آمریکا را تعطیل کنند و هشدار داده که درگیریهای آینده به جای هدف قرار دادن کشورها، متوجه این پایگاهها خواهد بود .این رویکرد سختگیرانه، شورای همکاری خلیج فارس را در موقعیتی دشوار قرار داده است. این کشورها از یک سو نگران امنیت خود در برابر موج جدید تنشها هستند و از سوی دیگر، توجهات بینالمللی و سرمایهگذاریهای خود را صرف مسائل داخلی و چالشهای اقتصادی کردهاند.
نتیجهگیری:با فرارسیدن روز جهانی قدس در سال ۲۰۲۶، خاورمیانه در بحرانیترین شرایط خود از نظر تعدد جبهههای درگیری قرار دارد. آنچه به عنوان “مسئله اصلی روز” مطرح است، شکاف عمیق بین قطعنامههای بینالمللی و واقعیت زمینی است. شورای امنیت و نهادهای حقوق بشر قادر به اجرای مکانیسمهای پاسخگویی مؤثر در قبال نقض قوانین بینالمللی در غزه و کرانه باختری نبودهاند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟